DLACZEGO NIE NALEŻY OBALAĆ RASISTOWSKICH POMNIKÓW?

W poprzednim wpisie wskazałem na różnicę między dwoma kluczowymi pytaniami w sporze o pomniki, które postrzegane są jako rasistowskie. Pierwsze z pytań dotyczy statusu tego typu obiektów, a więc tego, co jest w nich niewłaściwego lub niemoralnego. Drugie pytanie dotyczy sposobu odnoszenia się do takich pomników, a w szczególności tego, czy wolno je obalać, czy też usuwać siłą.

W tym wpisie zajmę się krótko tą drugą kwestią. Interesuje mnie szczególny rodzaj argumentów, a mianowicie te, które uzasadniają, że nie należy obalać pomników pomimo ich rasistowskiego charakteru. Chodzi zatem o argumentacje, które spełniają łącznie dwa warunki: po pierwsze uznają tezę, że niektóre pomniki mają charakter rasistowski, a po drugie wskazują powód, ze względu na który nie powinno się ich usuwać siłą.

Przynajmniej pięć argumentów wysuwanych w dyskusji publicznej spełnia te warunki. Są to:

  1. ARGUMENT DZIEDZICTWA HISTORYCZNEGO – rasistowskie pomniki powinny zostać zachowane w celu edukowania i wychowywania przyszłych pokoleń.

Zakłada się tutaj, że pomniki pełnią swego rodzaju funkcję pedagogiczną. Pomniki „ze skazą” są w tym kontekście użyteczne, ponieważ umożliwiają ukazanie historii w całej jej złożoności. Jednocześnie stanowią symboliczną przestrogę dla przyszłych pokoleń, a co za tym idzie, usunięcie tych pomników wiązałoby się z zatarciem w zbiorowej pamięci informacji o nagannych praktykach z przeszłości.

  1. ARGUMENT WZGLĘDÓW ESTETYCZNYCH – niektóre z rasistowskich pomników mają znaczną wartość estetyczną bądź zabytkową i z tego powodu nie powinny być niszczone.

Ten argument już na pierwszy rzut oka jest wątpliwy, ponieważ zakłada, że względy estetyczne mogą przeważyć racje moralne przemawiające za usuwaniem pomników. W dyskursie medialnym pełni on jednak istotną rolę, bo pozwala przedstawić przeciwników usuwania pomników jako obrońców wysokiej kultury.

  1. ARGUMENT RÓWNI POCHYŁEJ – usunięcie jednoznacznie rasistowskich pomników postawi nas przed niechcianym dylematem, czy usuwać pomniki, których status jest mniej jednoznaczny.

Ten argument był często przywoływany w kontekście ostatnich wydarzeń w USA. Jego zwolennicy wskazywali, że bardzo wielu amerykańskich bohaterów narodowych czerpało korzyści z niewolnictwa Afroamerykanów (Lincoln, Waszyngton, Jefferson), a w związku z tym, inicjatywa obalania pomników musiałaby objąć również obiekty poświęcone bohaterom.

  1. ARGUMENT LEPSZYCH OPCJI – usuwanie siłą nie jest jedynym, ani najlepszym sposobem odnoszenia się do rasistowskich pomników.

Zgodnie z tym argumentem lepszym rozwiązaniem problemu związanego z obecnością rasistowskich pomników w przestrzeni publicznej jest umieszczenie ich w odpowiednim kontekście. Ten kontekst można stworzyć dodając odpowiedni komentarz bądź wystawę dotyczącą historii pomnika w jego pobliżu, ewentualnie przenosząc pomnik w mniej eksponowane miejsce, w którym będzie odbierany w inny sposób (np. muzeum).

  1. ARGUMENT POLARYZACJI SPOŁECZNEJ – obalanie pomników przyczynia się do wzrostu napięć społecznych i nie jest skutecznym sposobem ograniczania niesprawiedliwości.

W przypadku rasistowskich pomników można mieć obawy, że ich obalenie – wbrew intencjom osób, które się tego podejmują – w dłuższej perspektywie przyczyni się do pogłębienia niesprawiedliwości na tle rasowym. Tego rodzaju działania potwierdzają, że poszczególne grupy rasowe mają odmienne interesy, a tym samym przyczyniają się do polaryzacji społecznej tych grup.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: